Mark Jansen
Onafhankelijk bouwadviseur
Het warmtepomp energielabel is verplicht bij elke nieuwe lucht-water- of bodemwarmtepomp die in de EU op de markt komt. Toch weten veel huiseigenaren niet precies wat die gekleurde balk van A+++ tot F inhoudt, hoe de indeling tot stand komt en of een hogere klasse ook echt meer geld bespaart. Dit artikel geeft een volledig overzicht: van de Europese regelgeving achter het label tot de praktische gevolgen voor uw energierekening in 2026.
Wat is het warmtepomp energielabel?
De Europese Unie verplicht fabrikanten sinds 2013 om verwarmingstoestellen van een gestandaardiseerd energielabel te voorzien. Voor warmtepompen geldt de ErP-richtlijn (Energy-related Products), aangevuld door de Ecodesign-verordening. Het label dat u op de verpakking of in de productspecificaties aantreft, loopt van A+++ (meest efficiënt) tot G (minst efficiënt). Vrijwel alle nieuwe warmtepompen vallen in de klassen A+ tot A+++; toestellen onder klasse A mogen in Nederland niet meer als nieuw product worden verkocht voor ruimteverwarming.
Vanaf 1 september 2021 geldt een herziene labelschaal voor veel witgoedproducten, maar voor ruimteverwarmingstoestellen — inclusief warmtepompen — is de huidige A+++-schaal nog van kracht. De Europese Commissie werkt aan een nieuwe schaal die naar verwachting in 2027 ingaat. Tot die tijd blijft de bestaande indeling maatgevend. Kijk voor de actuele regelgeving op de site van de Rijksoverheid over het energielabel.
Warmtepomp energielabel: hoe worden de klassen bepaald?
De klasse op het warmtepomp energielabel wordt berekend op basis van de seizoensgebonden ruimteverwarmingsefficiëntie, ook wel ηs (eta-s) of SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) genoemd. De SCOP geeft aan hoeveel warmte een pomp per kWh elektriciteit levert, gemiddeld over een heel stookseizoen.
| Labelklasse | Minimale ηs (gemiddeld klimaat) | Typische SCOP |
|---|---|---|
| A+++ | ≥ 175% | 4,5 of hoger |
| A++ | ≥ 150% | 3,8 — 4,5 |
| A+ | ≥ 125% | 3,1 — 3,8 |
| A | ≥ 100% | 2,5 — 3,1 |
| B of lager | < 100% | Onder 2,5 |
De percentages verwijzen naar het rendement ten opzichte van directe elektrische weerstandsverwarming (100% = evenveel warmte als stroom verbruikt). Een A++-warmtepomp levert dus minimaal 150% rendement: per kWh stroom produceert hij 1,5 kWh warmte of meer. Meer uitleg over hoe SCOP en COP in de praktijk werken, vindt u in ons artikel over COP en SCOP: wat betekenen deze cijfers.
De meting vindt plaats onder gestandaardiseerde omstandigheden in een laboratorium. Fabrikanten zijn wettelijk verplicht de uitkomsten te laten verifiëren door een erkende testinstantie. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de juiste toepassing van het label op de Nederlandse markt.
Wat staat er op het label en hoe leest u het?
Een EU-energielabel voor een warmtepomp bevat meerdere onderdelen:
- Labelklasse: de gekleurde balk met pijl van A+++ tot G.
- Seizoensrendement (ηs): het procentuele rendement bij gemiddelde buitentemperaturen.
- Geluidsvermogen: het geluidsniveau in dB(A), zowel binnen als buiten. Meer over geluidsoverlast leest u in ons artikel over warmtepomp geluid en decibelnormen.
- Klimaatzone: het label toont soms drie klimaten (koud, gemiddeld, warm); voor Nederland is het “gemiddeld” klimaat relevant.
- QR-code of registratienummer: hiermee kunt u de productregistratie in de EU-productendatabank (EPREL) raadplegen.
Via de Europese productendatabank EPREL controleert u of de opgegeven klasse klopt en vergelijkt u modellen eenvoudig op rendement en geluid. Het is verstandig dit te doen voordat u een offerte accepteert.
Warmtepomp energielabel en de ISDE-subsidie in 2026
Het energielabel speelt direct een rol bij de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing). Om voor ISDE in aanmerking te komen, moet een warmtepomp aan een minimale SCOP-drempel voldoen. Voor lucht-waterwarmtepompen geldt in 2026 een SCOP van minimaal 3,8 bij 55 °C aanvoertemperatuur (low-temperature-variant) of 3,2 bij hogere aanvoertemperaturen. Dat correspondeert ruwweg met labelklasse A++ of hoger.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) publiceert jaarlijks een lijst met goedgekeurde modellen. Staat een warmtepomp niet op die lijst, dan ontvangt u geen subsidie — ongeacht welk label de fabrikant claimt. Controleer het model dus altijd via de RVO-website voordat u een aanschaf doet. Meer over het aanvraagproces staat in ons artikel over de ISDE-subsidie warmtepomp aanvragen in 2026.
Subsidiebedragen per klasse in 2026
De hoogte van de ISDE-subsidie varieert niet rechtstreeks op basis van de labelklasse, maar de SCOP-eis zorgt er wel voor dat alleen de efficiëntere toestellen (A++ en A+++) in aanmerking komen. Voor een lucht-waterwarmtepomp bedraagt de subsidie in 2026 tussen de €1.500 en €2.500, afhankelijk van het type en het vermogen. Bodemwarmtepompen kunnen tot €3.500 ontvangen.
Hoeveel bespaart een hogere labelklasse in de praktijk?
Het verschil tussen een A+- en een A+++-warmtepomp is groter dan het label op het eerste gezicht suggereert. Stel: een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt 15.000 kWh warmte per jaar voor ruimteverwarming en tapwater. Met een stroom prijs van €0,32 per kWh (variabel tarief 2026) geldt:
| Labelklasse | SCOP | Stroomverbruik (kWh) | Jaarkosten stroom |
|---|---|---|---|
| A+ | 3,2 | 4.688 | €1.500 |
| A++ | 4,0 | 3.750 | €1.200 |
| A+++ | 5,0 | 3.000 | €960 |
Het verschil tussen A+ en A+++ bedraagt in dit voorbeeld ruim €540 per jaar. Over een levensduur van 15 jaar loopt dat op tot meer dan €8.000. Een A+++-toestel is in aanschaf gemiddeld €500 tot €800 duurder dan een vergelijkbare A+-variant, maar de meerkosten zijn dus al na één tot twee jaar terugverdiend. U kunt de exacte terugverdientijd voor uw situatie berekenen via ons artikel over de terugverdientijd van een warmtepomp.
De besparingen zijn nog groter als u gebruikmaakt van nachtstroom voor uw warmtepomp, waarbij het tarief per kWh kan dalen tot rond €0,19 — wat de jaarkosten voor een A+++-toestel terugbrengt tot circa €570.
Energielabel versus werkelijk rendement: let op dit verschil
Het label wordt bepaald onder laboratoriumomstandigheden. In de praktijk wijkt het rendement af door:
- De aanvoertemperatuur: hoe hoger de gevraagde watertemperatuur, hoe lager de werkelijke SCOP. Een warmtepomp die op 35 °C werkt (lage temperatuur vloerverwarming) presteert aanzienlijk beter dan dezelfde pomp op 55 °C. Lees meer in ons artikel over de optimale aanvoertemperatuur van een warmtepomp.
- Isolatiekwaliteit van de woning: een slecht geïsoleerd huis vraagt hogere aanvoertemperaturen, wat het rendement drukt.
- Buitentemperatuur: bij vriesweer daalt de SCOP van een lucht-waterwarmtepomp fors. Zie ons artikel over de werking van een warmtepomp bij vorst.
- Installatiekwaliteit: een verkeerd ingestelde of slecht geïnstalleerde warmtepomp haalt de labelwaarden nooit.
- Ontdooicycli: bij vorst moet de buitenunit ontdooien, wat extra stroom kost en niet in het label is meegenomen.
Volgens gegevens van Milieu Centraal ligt de praktijk-SCOP van een lucht-waterwarmtepomp in Nederland gemiddeld 10 tot 20% onder de labelscore. Houd hier rekening mee bij vergelijkingen en berekeningen.
Warmtepomp energielabel bij hybride systemen
Hybride warmtepompen — waarbij een warmtepomp samenwerkt met een gasketel — krijgen een eigen labelindeling. Het gecombineerde systeem krijgt een label op basis van het gewogen gemiddelde rendement van beide toestellen. Omdat de gasketel een lager rendement heeft dan een volledige warmtepomp, valt het gecombineerde label doorgaans lager uit dan de warmtepomp alleen. Toch halen de meeste hybride systemen nog klasse A of A+.
Hybride systemen zijn interessant voor woningen die nog niet volledig geïsoleerd zijn. De gasketel springt bij op de koudste dagen, waardoor de warmtepomp kan werken op een lagere aanvoertemperatuur en zijn rendement behoudt. Meer over de kostenafweging leest u in het artikel over de kosten van een hybride warmtepomp.
Wat verandert er na 2027?
De Europese Commissie werkt aan een herziening van de energielabelschaal voor verwarmingstoestellen. De verwachting is dat de schaal opschuift: wat nu A+++ heet, wordt dan mogelijk een B of C op de nieuwe schaal, zodat er ruimte ontstaat voor nóg efficiëntere technologieën. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) voorziet dat in 2030 het merendeel van de nieuw geïnstalleerde verwarmingssystemen in Nederland een warmtepomp is, mede gedreven door strenger wordende Ecodesign-normen.
Voor consumenten betekent dit dat een warmtepomp die u nu koopt met een A+++-label, over vijf jaar mogelijk als middenklasse wordt beschouwd. Koop daarom altijd het meest efficiënte model dat binnen uw budget past — dat garandeert de langste subsidie-eligibiliteit en de laagste energiekosten over de gehele levensduur.
Veelgestelde vragen over het warmtepomp energielabel
Welk energielabel heeft de meeste warmtepompen die nu worden verkocht?
De meeste nieuwe lucht-waterwarmtepompen van merken als Daikin, Vaillant en Bosch vallen in klasse A++ of A+++. Klasse A+ is voor woningverwarming nog toegestaan, maar wordt steeds minder aangeboden. Klasse A en lager zijn voor nieuwbouw in Nederland niet meer inzetbaar als primair verwarmingssysteem.
Heeft het energielabel invloed op de hoogte van de ISDE-subsidie?
Niet direct. De ISDE-subsidie hanteert een vaste SCOP-drempelwaarde. Alle goedgekeurde modellen ontvangen hetzelfde subsidiebedrag per vermogensklasse, ongeacht of het toestel A++ of A+++ heeft. Wel geldt dat alleen modellen met een hoog genoeg SCOP — wat overeenkomt met A++ of hoger — op de RVO-lijst komen.
Kan ik het energielabel van mijn bestaande warmtepomp opzoeken?
Ja. Via de Europese EPREL-databank (eprel.ec.europa.eu) zoekt u op het modelnummer van uw warmtepomp. U vindt dan het officiële label, de SCOP-waarden en het geluidsniveau. Voor toestellen die vóór 2013 zijn geïnstalleerd, is geen EU-label beschikbaar.
Wat zegt het label over de geluidsproductie?
Het EU-energielabel voor warmtepompen vermeldt het geluidsvermogen in dB(A). Let op: dit is het geluidsvermogen (hoeveel geluid de pomp produceert), niet het geluidsdrukniveau op één meter afstand. Een warmtepomp met 62 dB(A) geluidsvermogen produceert op vijf meter afstand doorgaans circa 48 tot 52 dB(A). Gemeenten hanteren meestal een grenswaarde van 40 dB(A) op de erfgrens van de buren.
Geldt het energielabel ook voor tapwaterwarmtepompen?
Ja, maar voor warmtepompen die uitsluitend tapwater verwarmen (warmtepompboilers) geldt een aparte labelschaal. Deze loopt ook van A+++ tot G, maar de SCOP-drempelwaarden wijken af van die voor ruimteverwarming. Een dedicated warmtepompboiler met klasse A++ bereikt in de praktijk een COP van rond de drie tot vier voor warmwaterproductie.
Mag een installateur een warmtepomp met een lager label installeren?
Een installateur mag een warmtepomp met een lager label plaatsen als dat wettelijk toegestaan is, maar voor nieuwbouw gelden aanvullende eisen via het Bouwbesluit. Voor woningrenovatie is klasse A+ nog toegestaan, maar u ontvangt dan geen ISDE-subsidie en mogelijk ook geen lage-temperatuurbonus. Het is dan ook financieel zelden aantrekkelijk om bewust voor een lagere klasse te kiezen.