COP en SCOP warmtepomp: wat betekenen deze cijfers?

De COP en SCOP van een warmtepomp zijn de twee belangrijkste prestatie-indicatoren bij de aanschaf van een warmtepomp. Ze vertellen u precies hoeveel warmte het systeem levert per kWh elektriciteit. Toch worden deze begrippen regelmatig verward of verkeerd geïnterpreteerd. In dit artikel leest u wat COP en SCOP betekenen, hoe fabrikanten als Daikin, Vaillant en Bosch scoren, en welke waarden u minimaal mag verwachten voor een rendabele warmtepomp in 2026.

Wat is de COP van een warmtepomp?

COP staat voor Coefficient of Performance. Het is de verhouding tussen de geproduceerde warmte en de verbruikte elektriciteit op één specifiek meetmoment, onder gestandaardiseerde omstandigheden. Een COP van 3,5 betekent dat de warmtepomp 3,5 kWh warmte levert voor iedere kWh stroom die hij verbruikt.

De COP wordt altijd gemeten bij een vaste buitentemperatuur en een vaste aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem. De meest gebruikte testconditie voor lucht-water warmtepompen is A7/W35: 7°C buitentemperatuur, 35°C aanvoertemperatuur. Dit zijn gunstige omstandigheden. In de praktijk daalt de COP sterk als de buitentemperatuur onder nul zakt of als het huis hoge aanvoertemperaturen vereist, bijvoorbeeld 55°C of 70°C.

De COP is dus een momentopname. Hij geeft u een goed beeld van de maximale efficiëntie van het systeem, maar zegt niets over de prestaties over een heel stookseizoen. Daarvoor gebruikt u de SCOP.

Wat is de SCOP van een warmtepomp?

SCOP staat voor Seasonal Coefficient of Performance. Dit getal geeft de gemiddelde efficiëntie van de warmtepomp over een volledig stookseizoen, rekening houdend met wisselende buitentemperaturen, deellastbedrijf en ontdooicycli. De SCOP is daarmee een veel realistischer maatstaf dan de COP.

De Europese norm EN 14825 schrijft voor dat de SCOP wordt berekend voor drie klimaatzones: gemiddeld (Straatsburg), koud (Helsinki) en warm (Athene). Nederland valt onder het gemiddelde klimaat van Straatsburg. Fabrikanten vermelden op hun datasheet de SCOP voor dit referentieklimaat, waarbij de aanvoertemperatuur 35°C, 45°C of 55°C bedraagt.

Minimale SCOP voor ISDE-subsidie in 2026

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) hanteert een minimumscore voor de ISDE-subsidie. Per 1 januari 2026 geldt een minimale SCOP van 3,8 voor lucht-water warmtepompen bij een aanvoertemperatuur van 35°C. Voldoet een toestel niet aan deze drempel, dan komt het niet in aanmerking voor de subsidie, die in 2026 oploopt tot €3.925 voor een volledig elektrische warmtepomp.

COP en SCOP warmtepomp: vergelijking populaire merken

De meeste Nederlandse huishoudens kiezen uit modellen van Daikin, Vaillant of Bosch. Hieronder een overzicht van de prestaties van populaire modellen in 2026, gemeten bij A7/W35 (COP) en het gemiddeld Europees klimaat bij 35°C aanvoer (SCOP).

Bodem-water warmtepompen zoals de Nibe S2125 halen structureel hogere SCOP-waarden omdat de bodemtemperatuur stabieler is dan de buitenlucht. De hogere aanschafprijs — inclusief boorkosten van doorgaans €8.000 tot €12.000 — weegt op lange termijn op tegen de lagere energierekening.

Hoeveel bespaart een hogere SCOP in euro’s?

Stel: een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt 15.000 kWh warmte per jaar. Bij een elektriciteitsprijs van €0,32 per kWh (variabel tarief april 2026) levert een verschil in SCOP het volgende op:

Een SCOP van 5,0 versus 3,0 scheelt ruim €640 per jaar aan stroomkosten. Over een levensduur van 20 jaar gaat dat om meer dan €12.800, zelfs zonder rekening te houden met stijgende energieprijzen.

Welke factoren beïnvloeden de COP en SCOP in uw woning?

De fabriekswaarden zijn onder ideale omstandigheden gemeten. In de praktijk wijken de werkelijke prestaties af, afhankelijk van meerdere variabelen.

Aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem

Dit is de belangrijkste factor. Elke 5°C hogere aanvoertemperatuur verlaagt de COP met ongeveer 10 tot 15%. Vloerverwarming werkt op 30 — 40°C aanvoer; dat is ideaal voor een warmtepomp. Oude radiatoren vereisen 70 — 80°C, wat de efficiëntie sterk verlaagt. Nieuwe of vergrotere radiatoren brengen dit terug naar 45 — 55°C.

Isolatieniveau van de woning

Een slecht geïsoleerde woning vraagt meer vermogen bij extreme kou. De warmtepomp draait dan vaker op vol vermogen in plaats van energiezuinig deellastbedrijf. Goede dakisolatie, spouwmuurisolatie en HR++-glas verlagen de warmtevraag en verbeteren daarmee de seizoensprestatie. Het RVO adviseert minimaal Rc-waarde 3,5 voor dak en 2,5 voor gevel voordat u een volledig elektrische warmtepomp installeert.

Klimaat en locatie

In Noord-Nederland zijn de winters gemiddeld koeler dan in Zeeland. Dat klinkt logisch, maar het verschil in SCOP tussen een woning in Groningen en Breda kan oplopen tot 0,2 — 0,3. Bij een SCOP-berekening op basis van uw postcode geeft dit een nauwkeuriger beeld van de verwachte besparing.

Gebruik van tapwater

Warmtepompen die ook tapwater verwarmen, moeten het water opwarmen tot minimaal 55°C om legionellabesmetting te voorkomen. Dat drukt de COP tijdelijk naar 2,0 — 2,5. Hoe groter het tapwaterverbruik in uw huishouden, hoe meer dit de algehele SCOP beïnvloedt. Systemen met een aparte warmtepompboiler voor tapwater — zoals de Daikin Altherma 3 H HT — hanteren een slimmere strategie en minimaliseren dit effect.

COP en SCOP warmtepomp controleren: zo leest u een datasheet

Bij het vergelijken van warmtepompen is het essentieel om de juiste kolommen te lezen op het technisch datasheet. Let op de volgende punten:

• Staat de SCOP vermeld voor klimaatzone gemiddeld (Straatsburg)? Zo ja, is dat de Nederlandse referentie.
• Bij welke aanvoertemperatuur is de SCOP gemeten: 35°C, 45°C of 55°C? Een SCOP van 5,0 bij 35°C is heel anders dan 5,0 bij 55°C. Kies de conditie die overeenkomt met uw systeem.
• Is de SCOP inclusief elektrische bijverwarming (backup heater)? Sommige fabrikanten vermelden een “netto SCOP” waarbij de elektrische weerstandsverwarmer is meegerekend. Die is doorgaans 0,2 — 0,4 lager dan de SCOP van de compressor alleen.
• Is het model opgenomen in de EPBD-productdatabase van de Europese Unie? Zo ja, dan zijn de gegevens onafhankelijk geverifieerd.

Vraag uw installateur altijd om het technisch datasheet te tonen voordat u een offerte accepteert. Vergelijk modellen op basis van gelijke condities: dezelfde aanvoertemperatuur en hetzelfde klimaat.

SCOP verhogen na installatie: praktische tips

Ook na de installatie kunt u de werkelijke SCOP verbeteren.

1. Verlaag de aanvoertemperatuur: Stel de minimale werktemperatuur zo laag in als comfortabel mogelijk is. Veel systemen draaien op 45°C terwijl 38°C voldoende is.
2. Gebruik stooklijnregeling: Een weersafhankelijke regeling past de aanvoertemperatuur automatisch aan op de buitentemperatuur. Dit voorkomt onnodig hoog stoken bij mild weer.
3. Vermijd nachtsetback: Warmtepompen presteren slecht bij grote temperatuurschommelingen. Houd de woning op een constante temperatuur in plaats van ’s nachts sterk terug te zetten.
4. Ontlucht radiatoren en vloerverwarming: Lucht in het systeem belemmert de warmteafgifte en dwingt de warmtepomp op hogere temperaturen te werken.
5. Laat een hydraulische balancering uitvoeren: Zo stroomt er evenredig warm water door alle groepen en vermijdt u lokale oververhitting.

Veelgestelde vragen over COP en SCOP warmtepomp

Wat is een goede SCOP voor een lucht-water warmtepomp in Nederland?

Een SCOP van minimaal 4,0 bij 35°C aanvoertemperatuur geldt als goed voor een lucht-water warmtepomp in het Nederlandse klimaat. Modellen met SCOP 4,5 of hoger leveren een aanzienlijk betere besparing en zijn subsidiewaardig via de ISDE-regeling van RVO.

Verschilt de COP van een warmtepomp in de zomer en de winter?

Ja, sterk zelfs. Bij 10°C buitentemperatuur haalt een lucht-water warmtepomp doorgaans een COP van 3,5 — 5,0. Bij −10°C daalt dat naar 1,8 — 2,5. Moderne inverter-modellen compenseren dit deels door variabel vermogen, maar de fysica van het koudemiddelcircuit stelt een grens.

Kan ik de SCOP van mijn warmtepomp zelf meten?

Met een energiemeter op de aansluitgroep van de warmtepomp en een warmtemeter (caloriemeter) op de waterleiding kunt u het elektriciteitsverbruik en de geproduceerde warmte over een seizoen bijhouden. Deel de geproduceerde warmte in kWh door het stroomverbruik in kWh, en u heeft de werkelijke seizoens-COP. Veel moderne warmtepompen tonen dit ook in de bijbehorende app, zoals de Daikin Onecta of Vaillant myVAILLANT.

Geldt een hogere COP altijd voor een hogere SCOP?

Niet automatisch. Een warmtepomp met een hoge COP bij A7/W35 kan een lagere SCOP hebben als hij slecht presteert bij lagere buitentemperaturen of als hij veel elektrische bijverwarming inschakelt bij vorst. Vergelijk altijd de SCOP, niet alleen de COP-piekwaarde.

Heeft de grootte van de warmtepomp invloed op de SCOP?

Een te grote warmtepomp schakelt frequent aan en uit (on/off-cycling), wat de SCOP verlaagt doordat elke start extra energie kost. Een goed gedimensioneerde warmtepomp draait bij gemiddeld 50 — 80% van het maximale vermogen. Laat uw installateur een vermogensberekening (norm EN 12831) uitvoeren op basis van het verlies van uw specifieke woning.

Welk type warmtepomp heeft de hoogste SCOP?

Bodem-water warmtepompen halen de hoogste SCOP, gemiddeld 4,5 — 5,5, dankzij de stabiele bodemtemperatuur van 10 — 12°C. Lucht-water warmtepompen liggen gemiddeld op 3,8 — 4,9. Hybride warmtepompen hebben doorgaans een lagere SCOP omdat ze samenwerken met een cv-ketel, maar de totale systeemkosten zijn lager.